Skuteczne  sformułowanie celu wymaga od nas wiedzy oraz przestrzegania kilku ważnych zasad. Jeśli chcemy, aby nasze noworoczne, wiosenne, zdrowotne czy podjęte z innego powodu  postanowienie nie skończyło się na zapisaniu na kartce papieru czy urządzeniu elektronicznym, musimy podejść do sprawy z uwagą i merytorycznym spojrzeniem. Dotyczy to zarówno młodszych, jak i starszych.

Przeszkodą w zrealizowaniu zaplanowanych działań wcale nie jest brak silnej woli, motywacji czy nagłe wydarzenie życiowe ale sposób w jaki je określimy i zaplanujemy. Gdy stawiamy sobie jakiś cel, natychmiast staje się on częścią nas. Mózg pomaga nam w osiąganiu naszych celów, nagradzając nas już za samo dążenie w ich kierunku. Dlatego wizualizacja już osiągniętego celu i przyjemnych uczuć z tym związanych jest tak ważna w całym procesie, ponieważ potęguje to mechanizmy, które zachodzą w naszych mózgach.

Jaki powinien być nasz cel ?

• Określony w pozytywny sposób i zapisany w czasie teraźniejszym- definiuje to, co chcemy osiągnąć np. ,,Spędzam przynajmniej godzinę dziennie z rodziną bez telefonu”,
• Sprecyzowany –  jednocześnie daje pole manewru, a nie ogranicza możliwości przez zbyt konkretne wymagania,
• Realny  - zbyt łatwy nie zmotywuje  do wysiłku, nierealny stanie się przyczyną frustracji,
• Mierzalny – umożliwia sprawdzenie poziomu wykonania i całkowite zrealizowanie,
• Określony w czasie – zawiera przybliżony termin realizacji, dokładna data, może wywołać stres, który będzie wzrastał wraz ze zbliżającym się końcem.

W jaki sposób nauczyć dzieci i młodzież właściwego formułowania celów?

Kilka praktycznych wskazówek:

• Wyjaśnić sens wyznaczania sobie celów - odpowiedzieć na pojawiające się pytania: Po co mam to robić? Dlaczego jest to ważne? Co mi to da?
• Dać samodzielność w formułowaniu celu – dorosły powinien wspierać, pomagać, doradzać, ale nie narzucać swojego zdania.
• Wykorzystywać sytuacje – zdarzające się przy różnych okazjach. Kiedy widzimy, że dziecko lub uczeń chce zaangażować się w jakąś aktywność (np. wygrać konkurs matematyczny składający się z kilku etapów) pokażmy, jak rozplanować działania, aby każdego dnia przybliżały go do zwycięstwa, a tym samym do realizacji wyznaczonego celu.
• Uczyć realizmu – nie wszystkie cele, które dziecko sobie wyznaczy będą możliwe do spełnienia, a przynajmniej nie od razu. Cele muszą być dopasowane do możliwości dziecka, jego predyspozycji i wieku. Kiedy widzimy, że naszego podopiecznego poniosła wyobraźnia, należy delikatnie wyjaśniać mu konieczność modyfikacji sformułowanych celów.
• Budować odpowiedzialność za swoje cele – każda decyzja niesie ze sobą konsekwencje, dlatego tak ważne jest, aby młodzi stawiali sobie cele w sposób prawidłowy i przemyślany. Nie ma sensu planować czegoś, co jest nierealne do wykonania.
• Zaznajomić z metodą małych kroków – uczyć dzieci, że do celu należy podążać powoli, zaopatrzonym w cierpliwość i wytrwałość. Formułując cele warto pamiętać, że chcąc osiągnąć wiele, trzeba zacząć od małych kroków. Małe cele łatwiej osiągnąć, a to daje motywację do kolejnych działań.
• Doceniać chęci i wysiłek włożony w realizację celu – bardzo ważna jest tutaj wiara w dziecko i to, że mu się uda. Rodzic, nauczyciel, dorosły, który jest dla dziecka ważny to osoby, które powinny być najwierniejszymi kibicami młodego człowieka. Zachęca do tego motto naszej poradni " ... mów dziecku, że jest dobre, że może, że potrafi ..." J.Korczak
• Wspierać - kiedy coś się nie uda, pomóc w opracowaniu nowego planu i strategii działania, pokazać, co poszło nie tak i dlaczego. Uświadomić, że nie na wszystko w życiu mamy wpływ, ale każda porażka czegoś nas uczy, a nawet możemy z niej skorzystać biorąc doświadczenie na przyszłość.
• Zachęcać do tworzenia własnej listy marzeń – każdy z nas ma marzenia, a młodzi ludzie mają ich szczególnie dużo. Warto zachęcić dziecko do zapisania lub stworzenia kolażu swoich marzeń. Widząc swoje pragnienia zapisane na kartce papieru lub przedstawione graficznie łatwiej zastanowić się, jaka droga może prowadzić do ich realizacji.
• Być dobrym przykładem – dla młodego człowieka autentyczny przykład znaczy więcej, niż tysiąc słów. Zatem warto pokazać dziecku, że my również, jako dorośli wyznaczamy cele i staramy się konsekwentnie je realizować. Nie zrażamy się przeciwnościami losu oraz błędami, które popełnimy, ale wyciągamy z nich wnioski na przyszłość. Dzięki temu możemy cieszyć się efektami naszej pracy i wytrwałości. Dobrze, kiedy dziecko ma możliwość obserwacji naszych działań oraz podziwiania efektu końcowego.

A może wspólnie łatwiej zrealizować cel?

Wspólne cele są istotnym elementem budowania silnych i zdrowych relacji między ważnym dla siebie osobami. Kiedy członkowie rodziny angażują się  w ustalanie celów a później w ich realizację, tworzą poczucie wspólnoty i współodpowiedzialności. Działając razem, nie tylko osiągają zamierzone rezultaty, ale również wzmacniają więzi między sobą.

Ustalanie i realizowanie wspólnych celów w rodzinie pozwala na:

• Wzmocnienie komunikacji - regularne dyskusje na temat celów i postępów w ich realizacji sprzyjają otwartemu dialogowi,
• Budowanie zaufania - gdy każdy członek rodziny czuje się zaangażowany, zwiększa się poczucie zaufania i wsparcia,
• Wzmacnianie motywacji - wspólne dążenie do celu działa inspirująco. Wspieranie się na każdym etapie może przynieść znacznie lepsze efekty niż indywidualne działania,
• Wyrażenie swoich potrzeb i oczekiwań - wspólne planowanie pozwala dostrzec jakie marzenia i dążenia mają poszczególne osoby,
• Wspólne spędzanie czasu - rodzinne cele stają się nie tylko narzędziem do osiągania sukcesów i rozwoju, ale również sposobem na tworzenie niezapomnianych wspomnień,
• Kształtowanie więzi i poczucia przynależności - dzięki wspólnemu definiowaniu kierunków działań i realizowanym aktywnością,
• Wspólne wartości - ustalanie celów pomaga zdefiniować, co jest ważne dla rodziny, co z kolei wzmacnia ich poczucie tożsamości i jedności.

Izabela Halat-Wójcicka -psycholog

Materiał źródłowy:

https://przelambariere.pl/po-co-i-jak-stawiac-sobie-cele/

https://pedagogonline.pl/jak-dobrze-planowac-i-wyznaczac-cele/

https://www.przedszkolena5.edu.pl/wspolne-cele-rozwojowe-jak-ustalac-je-razem-z-rodzina